Warning: Use of undefined constant WPSocialShare - assumed 'WPSocialShare' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /customers/c/4/e/bujqesia-ks.com/httpd.www/wp-content/plugins/wp-social-share/wp-social-share.php on line 19 Warning: session_start(): Cannot start session when headers already sent in /customers/c/4/e/bujqesia-ks.com/httpd.www/wp-content/plugins/custom-sidebars/inc/class-custom-sidebars-explain.php on line 55 Nota atipike e vjetërsimit të verës (NAVV). - Bujqesia.eu

Nota atipike e vjetërsimit të verës (NAVV).

0

vera vjeter

Autor: Rexhep Kryeziu
E ashtuqujtura Nota Atipike e vjetersimit te veres (NAVV) eshte rezulltat i çrregullimeve te caktuara kimiko-fiziologjike ne vete hardhine, nga te cilat shkaktohet Vjetersimi i parakoshem i veres. NAVV u vu re per here te pare ne vitin 1989 ne nje shkalle te madhe ne verat franceze atje ku behen egzaminime te perhershme te prodhimeve veretare. NAVV me se shumti e sulmon veren e bardhe.
Varesisht nga origjina e veres dhe egzaminusi, pikepamjet e sejciles jane te shumndryshme, per çka duhet te folet per NAVV dhe nga çfar gabimesh tjera shkaktohet ajo. Pershembull verat sulfuroze (me aroma te fundrrines) trajtohen shpesh si NAVV, ose anasjelltas, NAVV si vere Sulfuroze (arom fundrrine). Emeruesi i perbashket i te gjitha verave me NAVV eshte mungesa e aromes fruhtore si psh arome limoni apo arome molle e tj. e ne vend te ketyre aromave dominon aroma e lules se bagrenit me tone ne aromen e mjaltit, pastaj duke qendruar per nje kohe te shkurter ne gote ajo vjen me nje zgjerim te materjeve ne arome negative. Shpesh pastaj hyn ketu dhe atributet e aromes se « Fasules se gjelber », « Leshit te lagur », « Aroma te qenit te lagur » e tj. Me 1993 eshte identifikuar shkaktri kryesor i NAVV dhe aj eshte komponenti 2-amino-acetofenoni. Prezenca e kesaj substance ne perqendrime te ngritura, NAVV mund ta shkaton me nje intenzitet te larte. 2-amino-acetofenoni pasqyrohet nga Indol-aceto-acetati. Indolacetoacetati eshte identik me fitohormonin Auxin i vendosur dhe i lire ne kalaveshat e rrushit dhe i lidhur ne forme kimike ne te. Per degradimin oksidiv te Indolacetoacetetit ne 2-aminoacetfenon hyn ne pune radikalizimi i oksigjenit me reaktivitet te larte ne vere. Keto komponente jan formuar psh. me shtimin e dioksidit te Sulfurit (SO2) dhe mjete te tilla rezultojne ne pasqyrimin e 2-aminoacetofenonit. Nga ana tjeter, kjo eshte verifikuar edhe nga studjimet per veren dhe shendetin ku jane bere te njohura si komponent demtues qe nje vere nuk guxon te kete ne permbajtjen e saj. Ne permbajtjen e veres, Taninet jane ato komponente qe e mbrojne, jo vetem veren nga e meta e NAVV, por edhe organizmin e njerit nga radikalizimi i oksigjenit ne trupin e tij si dhe degradimin e indolacetit-acetik ne konvertim ne 2-aminoacetofenon ne perberjen e veres. Qe ne veren e kuqe ku normalisht ka sasi te mjaftushme te taninit te radikalizuar ne permbajtjen e veres, fal kesaj, rrall ndodh nje infektim me NAVV.

Cooo

Shkaktaret kryesor te NAVV jane faktoret e stresit ne vreshta si psh: Permbajtja e larte fruhtore, moti i lig qe ndikon ne mospjekjen e mire te rrushit, moti me thatesi qe e veshtireson procesin e asimilimit, mungesat e ushqimit te azotit si dhe tepricat e tij e tj.

Bilanci i ujit dhe permbajtja e lageshtise se tokes ne vreshta, ne kete drejtim jane te nje rendesije qendrore, sepse ky faktor, jo vetem qe rregullon furnizimin e hardhise me uje, por dhe materjet e azotit i ve ne dispozicion te hardhise, qofte ato me burim nga materjet organike apo permes pleherimit azotik mineral. Tokat e lehta dhe skeletoide te vreshtave jane me shume te rrezikuara. Nje ndikim shum me rendesi ka dhe koha e qendrimit sa me gjat i kalavesheve ne hardhi. Nese Aminoacidet e konvertuara nga gjethet mund te transferohen ne rrush,varesisht nga grada e defolacionit te murit gjethor ne periudhen 2 javore para vjeljes se rrushit, perrmbajtja e aminoacideve rritet per dy here me shume dhe me kete menyre edhe furnizimi i tharmeve permiresohet dukshem. Ne te njejten periudhe kritike me cilesi te larte te rrushit, edhe pse procesi i Fotosintezes bimore vazhdon te importon furnizim me energjin e saj, por pesha e embelsires se mushtit nga arsyet fiziologjike nuk rritet fare, sepse tani pjesa e madhe e energjise investohet ne furnizimin e substancave aromatike ne rrush. Keto pastaj kane aftesine per te maskuar intenzitetin e ulte te NAVV.
Padyshim, arsyet per paraqitjen e NAVV jane ne natyren e vreshtes, ne prodhimin e rrushit dhe/ose varesisht nga koha e caktuar e vjeljes. Kualiteti i rrushit, mbron infektimin me te meten e NAVV. Kjo do te thote se NAVV. mund te luftohet me sukses me mjete te pershtatshme e ne veçanti me masa te teknologjise bashkohore veretare. Ne radhe te pare ne kete kontekst si dhe eshte lartpermendur duhet te zgjidhet koha e preferuar e vjeljes se rrushit. Per me teper duhet te merren te gjitha masat te cilat jane te pershtatshme gjat vinifikimit me ndikim ne nxitjen e pasqyrimit te natyrshem te buketit tipik te veres dhe keshtu ne kohen ne zgjatje te depozitimit te veres dhe perpunimit te tij senzorik ne shije, behet nje maskim mbrojtjeje nga NAVV. Permbajtja e temperatures se fermentimit nen kontrolle, sa me te ulte – ndikon ne rritjen e aromes fruhtore ne shijen e veres.
Sqarim: Teksti është i shkruar nga autori dhe është i pa redaktuar./RahovecPress/